Data in het ecosysteem; meer met minder doen

De term ecosysteem is makkelijk te associëren met systemen zoals we die in de natuur tegenkomen. Onderdelen werken als één geheel van vele kleinere delen. Het bestaan van het geheel, het ecosysteem, is afhankelijk van het bestaan van ieder deelsysteem en de interactie daartussen.

Er zijn overeenkomsten met hoe organisaties werken. Waar voorheen organisaties het verdienmodel baseerden op hun eigen bedrijfsprocessen en systemen, zie je nu steeds vaker dat deze organisaties uitdrukkelijk samenwerken met partners om hun bedrijfsproces in te vullen. Er is dan geen sprake meer van ‘hun’ bedrijfsproces, maar van een  proces dat de organisatie grenzen overstijgt. Hiermee is het verdienmodel niet meer in te richten op louter interne processen, maar een samenwerking met andere processen. De werking van je verdienmodel wordt niet alleen door je eigen organisatie bepaald. De afhankelijkheid van partners en klanten, wordt groter. De klant gaat zelfs meer en meer bepalen welk proces – of waardestroom – gekozen wordt. 

Maar wat betekent dit voor de grip op data? Wie bepaalt de betekenis, de kwaliteit, de integriteit en meer, als de partijen in de keten dynamisch bepaald kunnen worden? 

Datamanagement op twee niveaus 

Als het ecosysteem dynamisch wordt, moet je als organisatie maximale wendbaarheid beheersen om de behoefte in het ecosysteem te kunnen volgen. Wendbaarheid wordt bepaald door een aantal kenmerken en één daarvan is inzicht in de interactie tussen partijen binnen het ecosysteem en de data die daarbij wordt uitgewisseld. De kunst is om het ecosysteem te overzien en te weten hoe wendbaar je nu bent en in de toekomst moet zijn. Zeker omdat het een geheel van vele kleinere delen is, kan dat uitdagend zijn. Je hebt je eigen processen, maar ook die van anderen. 

Wie spelen er allemaal een rol in het ecosysteem, waar is jouw organisatie goed in, wat kunnen partners beter? Om grip te krijgen op data moet het datamanagement daarom niet alleen binnen je eigen organisatie plaatsvinden, maar ook op het niveau van het ecosysteem.

Durf data te vergeten

Vroeger was het voldoende om na te denken over de functionaliteit die je wilde bieden, het product of de dienst. Nu denk je na over de interactie die je wil, met je partners, met je klanten en op welke manier data bijdraagt aan die interactie. Welke data heb je dan echt nodig, op welk detailniveau en hoe lang is die data relevant? Stel dat met elkaar vast en durf ook de keuze te maken om niet alles op te slaan. Waarschijnlijk kom je er dan achter dat je minder data nodig hebt dan je nu denkt.  

Wie organiseert het datamanagement in het ecosysteem?

Bij het inrichten van datamanagement moet je rekening houden met de behoefte binnen het ecosysteem en met het realiseren van de benodigde wendbaarheid binnen de eigen organisatie. Datamanagement moet daarom op beide niveaus worden ingericht. Er blijft dan nog één vraag over: wie gaat het datamanagement in het ecosysteem organiseren als de partijen dynamisch bepaald kunnen worden? Bij de zgn. platformorganisaties kan dit nog centraal geregeld worden. In een dynamisch ecosysteem moet iedere partner scherp hebben welke service hij aanbiedt en welke data, inclusief eigenschappen zoals definities, daarbij horen. Het is dan aan de individuele partners, om te beslissen welke data af te nemen, om de eigen bedrijfsprocessen in te vullen. 

Download de presentatie over Data en Ecosystemen

Tijdens de DYA Dag 2019 heb ik hierover een presentatie gegeven. Deze en ook presentaties over andere onderwerpen rondom architectuur en ecosystemen kun je nu direct downloaden.