Over levensvatbare systemen en ecosystemen; bruikbare theorieën en modellen

DYA-Dag-2019-ecosystemen

Wie mij een beetje kent weet dat ik aanhanger ben van de volgende uitspraak: “Niets zo praktisch als een goede theorie” (Kurt Lewin, 1890-1947). Mijn ervaring is dat ik, door het toepassen van een paar goede theorieën, structureel betere, onderbouwde en duurzame oplossingen kan ontwerpen. Beter dan ik ooit zelf had kunnen bedenken!  Toen de vraag kwam of ik tijdens de DYA Dag 2019 iets wilde vertellen over ecosystemen heb ik danook aangeboden dit vanuit een aantal theorieën te doen. Dan wordt het beter dan ik ooit zelf kan bedenken!

Denken in systemen

Het denken in systemen behoort architecten in het bloed te zitten. Architecten kijken immers naar het geheel van processen, informatie en systemen. Niet alleen van het vraagstuk waar een advies over moet komen maar het vraagstuk in een groter geheel. Soms is dit een losse applicatie die gegevens ontvangt van een andere applicatie en vervolgens doorlevert aan een derde applicatie. Waarbij de applicatie ook een betekenis heeft voor een gebruiker in een bedrijfsproces om een klant te bedienen. Of een te outsourcen bedrijfsproces waarbij door deze verschuiving naar een leverancier deze volgens AVG wetgeving ineens gegevensverwerker gaat worden. 

Ecosysteem en architectuur

Een ecosysteem is: “Een tot evenwicht gekomen leefgemeenschap, bestaande uit biotische en abiotische elementen met een zekere tolerantie en een grote mate van zelfregulatie.”.
Een architectuur is: “Een coherente beschrijving van een systeem van elementen, hun onderlinge relaties en relaties met de buitenwereld. Plus de principes die hun evolutie sturen”. 

Een architect dient dus altijd te kijken naar het vraagstuk, in relatie met andere vraagstukken, met de buitenwereld, in de huidige en toekomstige context.  Zie je het verband?  Zouden we een ecosysteem kunnen ontwerpen met dezelfde modellen en principes als een deelsysteem of elementen in een systeem? Als een architectuur van meerdere enterprises?

Enterprise architecten dienen te kijken naar hun eigen (autonome) enterprise in de huidige en toekomstige context, hun (zelfregulerende) ecosysteem. Maar welke principes gelden voor de inrichting en voor de evolutie van een ecosysteem? 

Viable Systems Model

Een van de modellen die ik graag gebruik bij het ontwerpen van een samenwerksysteem (team, afdeling, organisatie, bedrijf etc) is het Viable Systems Model (VSM) van de Britse Stafford Beer (1926-2002). Beer is psycholoog en aanhanger van de Action Research methodes, ontwikkeld door zijn Duitse collega psycholoog Kurt Lewin. Het VSM bouwt op theorieën zoals Algemene Systeemtheorie, Informatie Theorie, de wetten over Entropie en Requisite Variety en maakt intensief gebruik van concepten zoals feedback, versterking en demping van communicatie en bovenal recursie. Taaie kost? Ja soms wel maar het geeft wel een solide basis, veel beter dan wij samen kunnen bedenken.

Sessie tijdens DYA Dag 2019 

Tijdens de DYA Dag op 22 maart 2019 licht ik tijdens één van de breakouts een tipje op van de sluier op over de theorieën die ik gebruik en welke principes ik voor het inrichten van ecosystemen denk te herkennen. Denk je mee? Meld je dan aan via onderstaande button.