Vakbekwaamheid als fundament voor Quality Engineering in het AI-tijdperk

Waarom vakbekwaamheid geen open deur is

AI belooft snelheid, efficiëntie en schaal. Maar zoals Ashish Ghosh (ING) treffend zei: “AI is een enabler, geen vervanging.” Zonder een sterke basis van kennis, vaardigheden en mindset wordt AI een risico in plaats van een kans. Garbage in, garbage out – een oud principe dat in het AI-tijdperk alleen maar belangrijker wordt.

Bij Achmea klinkt dezelfde boodschap: “We verliezen klanten als we niet investeren in vakbekwaamheid.” Het gaat niet om een keuze tussen mens en machine, maar om samenwerking. Professionals moeten leren AI kritisch te gebruiken, niet blind te vertrouwen.

De drie pijlers van vakbekwaamheid

Volgens Sogeti-consultant Vincent Wijnen draait vakbekwaamheid om drie elementen:

• Kennis – Begrijp je product, je processen en je tools. AI kan veel, maar alleen als jij weet wat je vraagt en waarom.
• Vaardigheden – Teststrategieën opstellen, risicoanalyses uitvoeren, feedbackloops creëren. Dit blijft mensenwerk.
• Mindset – De wil om het goed te doen, om te blijven leren en kritisch te blijven. AI mag nooit je eerste brein worden.

AI is verleidelijk. Het genereert in seconden wat jou uren kost. Maar Vincent waarschuwt: “We zien testers hun creativiteit en kritische vermogen uitbesteden.” Voorbeeld? Intakevragen voor een klant. In plaats van zelf nadenken, vragen sommigen AI om 50 vragen te bedenken. Gevolg: in het gesprek ontbreekt spontaniteit en diepgang. AI moet je tweede brein zijn, niet je eerste.

Best practices om vakbekwaamheid te borgen

Hoe zorg je dat vakbekwaamheid niet wegvalt in de AI-hype? Drie concrete adviezen:

• Train anders: Begin niet met theorie, maar met praktijk. Laat mensen eerst zelf nadenken, dan AI inzetten om blinde vlekken te ontdekken.
• Creëer feedbackloops: Stimuleer reflectie. Gebruik de tijdswinst van AI om te evalueren: doen we nog het juiste?
• Organiseer communities: ING zet ‘advocates’ in – experts die kennis delen via communities of practice. Achmea organiseert vier keer per jaar craftsmanship days. Zo blijft leren levend.

AI-educatie: voorbij fanboyisme

Opleidingen over AI zijn vaak jubelverhalen. Vincent pleit voor balans: “Leer niet alleen wat AI kan, maar ook hoe je kritisch blijft.” AI vergroot complexiteit. Juist daarom moeten we onze denkspieren trainen.

Renske van Achmea stelde een terechte vraag: hoe bepaal je je baseline? ING’s aanpak: start bij de basis. Definieer je user journeys, standaardiseer tools, en bouw van daaruit competenties op. Geen rocket science, wel discipline.

AI is geen bedreiging, maar een kans – mits we onze vakbekwaamheid koesteren. Zoals Ashish het verwoordde: “Doe wat je doet zo goed mogelijk. Het heeft een butterfly effect.” Kleine stappen in vakmanschap kunnen grote impact hebben.

Vincent, Huib, Renske en Ashish deelden hun visie tijdens de sessie ‘Professional competence as a starting point’ op QX Day 2025. Kijk hieronder de volledige presentatie terug.