Een grote Nederlandse gemeente besloot die stap te zetten door digitale soevereiniteit in de praktijk te verkennen. Samen met Sogeti onderzocht de gemeente welke mate van autonomie wenselijk is en hoe die gerealiseerd kan worden zonder de continuïteit van de dienstverlening uit het oog te verliezen. Daarbij werd bewust gekozen voor een stapsgewijze aanpak in plaats van een grootschalige verandering. Dat leverde inzichten op die voor veel organisaties herkenbaar zijn.

Waarom een grote gemeente inzet op digitale autonomie

Voor de gemeente is digitale autonomie een logisch gevolg van bestuurlijke keuzes. De organisatie wil meer regie op data, minder afhankelijk zijn van externe leveranciers en beter voorbereid zijn op toekomstige wet- en regelgeving. Net als veel andere organisaties maakt de gemeente intensief gebruik van cloudplatformen en standaardwerkplekoplossingen.

Tegelijkertijd groeit het besef dat die afhankelijkheid niet alleen technische, maar ook juridische en organisatorische risico’s met zich meebrengt. Digitale autonomie wordt daarmee een manier om meer controle te krijgen over toekomstige keuzes, zonder direct afscheid te nemen van bestaande oplossingen.

Digitale soevereiniteit vertalen naar een concrete aanpak

Om deze vraagstukken concreet te maken, werkte de gemeente samen met Sogeti. Vanuit onze expertise op het gebied van digitale soevereiniteit, werkplekdiensten en enterprise architectuur hielpen wij bij het in kaart brengen van afhankelijkheden, het bepalen van de ambitie en het formuleren van een realistische aanpak.

De gemeente startte met een verkenning van digitale soevereiniteit, gericht op inzicht, haalbaarheid en praktische toepasbaarheid. Centraal stond de vraag welk niveau van autonomie daadwerkelijk nodig is en op welke onderdelen van het IT-landschap. Door het volledige landschap niet ter discussie te stellen en juist gericht naar specifieke onderdelen te kijken, ontstond ruimte voor een pragmatische aanpak

Een proof of concept voor een autonome digitale werkplek

Op basis van deze uitgangspunten zette de gemeente samen met Sogeti een proof of concept op rondom een alternatieve digitale werkplek op basis van open source technologie.

Sogeti ondersteunde bij onderdelen van het functioneel en technisch ontwerp van de proof of concept, de technische inrichting en het definiëren van gebruiksscenario’s. Het doel was om inzicht te krijgen in wat technisch, functioneel en organisatorisch haalbaar is, in plaats van direct een volledig ontworpen doelomgeving te ontwikkelen. Gebruikers testten daarbij bestaande functionaliteiten van het open-source samenwerkingsplatform.

Met een beperkte groep gebruikers werden use cases rond documentbeheer, samenwerking en communicatie onderzocht. Hierdoor ontstond een realistisch beeld van zowel de mogelijkheden als de beperkingen van een alternatieve werkplekomgeving.

Wat de praktijk laat zien: hybride werkt

Een van de belangrijkste bevindingen was dat een hybride aanpak verrassend goed werkt. Gebruikers konden in veel situaties blijven werken zoals zij gewend waren, terwijl tegelijkertijd ervaring werd opgedaan met een meer autonome inrichting. De proof of concept liet zien dat digitale autonomie niet hoeft te beginnen met het volledig vervangen van bestaande platformen. In veel gevallen kan meer regie worden gerealiseerd door alternatieven gecontroleerd toe te voegen naast bestaande oplossingen. Tegelijkertijd werd duidelijk dat digitale autonomie niet uitsluitend een technisch vraagstuk is. Ook integratie, governance, processen en gebruikersadoptie spelen een belangrijke rol.

Digitale autonomie vraagt om keuzes

Misschien wel de belangrijkste les uit dit traject is dat digitale soevereiniteit geen alles-of-niets-vraagstuk is. Het gaat niet om volledige onafhankelijkheid van leveranciers, maar om de vraag waar extra regie daadwerkelijk waarde toevoegt. Welke systemen zijn zo kritisch dat meer autonomie wenselijk is? Waar wegen de voordelen van standaardisatie juist zwaarder? En hoever wil je gaan in het aanpassen van bestaande werkwijzen? Juist door te experimenteren en te valideren in de praktijk ontstaat inzicht dat helpt bij het maken van onderbouwde keuzes.

Van proof of concept naar besluitvorming

De proof of concept vormde geen einddoel, maar een hulpmiddel voor toekomstige besluitvorming. Naast de technische validatie ondersteunde Sogeti de gemeente bij het evalueren van de resultaten. Daarbij werd gekeken naar aspecten als beheerbaarheid, kosten, gebruikerservaring, veiligheid, compliance en organisatorische impact.

De inzichten uit het traject worden gebruikt om een roadmap te ontwikkelen richting een meer autonome digitale werkplek. Daarbij vormen feiten, ervaringen en aantoonbare resultaten het uitgangspunt.

Wat andere organisaties kunnen leren van digitale soevereiniteit

De situatie van deze gemeente staat niet op zichzelf. Veel organisaties zoeken naar een balans tussen de voordelen van bestaande platformen en de wens om meer regie te krijgen over data, applicaties en infrastructuur.

Deze praktijkcase laat zien dat digitale autonomie niet begint met vervangen, maar met inzicht. Door afhankelijkheden zichtbaar te maken, scenario’s te testen en keuzes in de praktijk te toetsen, ontstaat een realistisch beeld van wat mogelijk is. Daarbij blijkt een hybride aanpak vaak de meest logische route. Organisaties kunnen daarmee stapsgewijs werken aan meer digitale autonomie zonder direct grote risico’s te nemen.

Digitale soevereiniteit is daarmee geen eindbestemming, maar een continu proces waarin organisaties bewust blijven kiezen voor flexibiliteit, wendbaarheid en toekomstbestendigheid.

Meer weten over digitale autonomie en digitale soevereiniteit?

Benieuwd hoe jouw organisatie meer regie kan krijgen over data, applicaties en infrastructuur? Sogeti helpt organisaties bij het in kaart brengen van afhankelijkheden, het uitvoeren van technische validaties en het ontwikkelen van een roadmap richting een toekomstbestendige en autonome digitale werkplek. Met het Soevereiniteits Assessment,  gebaseerd op het European Commission’s Cloud Sovereignty Framework, krijg je inzicht in afhankelijkheden, scenario’s en concrete vervolgstappen richting een meer autonome IT-omgeving.